Vadeli İşlem Fiyatı Hesaplama
Vadeli işlem sözleşmesinin teorik fiyatını taşıma maliyeti modeliyle hesaplar. Vadeli fiyat bir gelecek tahmini değil, spot fiyata faiz ve depolama eklenip temettü çıkarılmış hâlidir; sayfa piyasa fiyatıyla farkı ve kaldıraç riskini de gösterir.
Son güncelleme:
Teorik vadeli fiyat
10.961,64TL
Spot 10.000 TL + 90 günlük taşıma maliyeti. Net taşıma oranı yıllık %39.
- Taşıma maliyetiFaiz %42 − temettü %3.
- 961,64TL
- Bileşik faizle teorik fiyatBazı kaynaklar bileşik yöntem kullanır; kısa vadelerde iki sonuç birbirine çok yakındır.
- 10.845,86TL
- Baz (vadeli − spot)Vadeli fiyat spotun üstünde — contango. Taşıma maliyeti pozitif.
- 961,64TL
- Piyasa fiyatı farkıPiyasa fiyatı girilmedi.
- 0TL
- Piyasanın ima ettiği yıllık faizPiyasa fiyatı girilmediği için girdiğin oranla aynı.
- 42%
- Kaldıraç10.961,64 TL'lik pozisyon için 1.096,16 TL teminat.
- 10kat
- Teminatı sıfırlayan fiyat hareketi🔴 Fiyat aleyhine %10 hareket ederse yatırdığın teminatın tamamı erir.
- 10%
- 🔴 Vadeli fiyat bir gelecek TAHMİNİ değildir. Spot fiyata vadeye kadarki taşıma maliyeti (faiz + depolama − temettü) eklenerek bulunur; arbitrajın izin verdiği tek fiyattır. 'Piyasa yükseleceğini düşünüyor' yorumu yanlıştır.
- 🔴 KALDIRAÇ RİSKİ: teminat oranı %10 olduğu için pozisyon 10 kat kaldıraçlı. Fiyatın yalnız %10 aleyhe hareketi teminatın tamamını siler; bu seviyeye gelmeden teminat tamamlama çağrısı gelir ve pozisyon zorla kapatılabilir.
- Sözleşme büyüklüğü, teminat oranları ve fiyat adımı borsa tarafından belirlenir ve zaman içinde değişir. Gerçek pozisyon büyüklüğü için sözleşme tanımını borsanın kendi sayfasından kontrol etmek gerekir.
Kullanılan formül
Sonucun nereden geldiğini gizlemiyoruz — hesabı elle de doğrulayabilirsin.
- t = vadeye kalan gün ÷ 365
- Net taşıma oranı = faiz + depolama − temettü verimi
- Teorik vadeli fiyat = spot × (1 + net taşıma oranı × t)
- Baz = vadeli fiyat − spot (pozitif: contango · negatif: backwardation)
- Piyasanın ima ettiği faiz = (piyasa ÷ spot − 1) ÷ t + temettü − depolama
- Kaldıraç = 1 ÷ teminat oranı → teminatı sıfırlayan hareket = teminat oranı kadar
Ölçüyü nasıl alırsın
- 1Spot fiyatı ve vadeye kalan günü gir.
- 2Yıllık faiz oranını yaz; hisse/endeks ise temettü verimini, emtia ise depolama maliyetini ekle.
- 3Borsadaki vadeli fiyatı da girersen teorik fiyattan sapmayı ve ima edilen faizi görürsün.
- 4🔴 Teminat oranını gerçek değeriyle gir — kaldıraç ve teminatı eriten hareket buradan çıkıyor.
Sık sorulanlar
Vadeli fiyat piyasanın beklentisi mi?
Hayır. Teorik vadeli fiyat, spot fiyata vadeye kadarki taşıma maliyetinin eklenmesiyle bulunur: parayı bağlamanın faizi ve varsa depolama, eksi elde tutmanın getirisi (temettü). Vadeli fiyatın spottan yüksek olması 'piyasa yükseleceğini düşünüyor' demek değildir; sadece faiz vardır.
Temettü neden vadeli fiyatı düşürüyor?
Vadeli sözleşmeyi tutan kişi dayanak varlığa sahip olmadığı için temettü almaz. Bu kayıp fiyata yansır ve taşıma maliyetinden düşülür. Temettü verimi faizden yüksekse vadeli fiyat spotun altına iner; buna backwardation denir.
Piyasa fiyatı teorikten farklıysa arbitraj var mı?
Her zaman değil. İşlem ve teminat maliyetleri, temettü tahminindeki belirsizlik, açığa satış kısıtları ve likidite farkı küçük sapmaları sürdürebilir. Sapma bu maliyetleri aşacak kadar büyükse arbitrajcılar devreye girer ve fiyat teoriye yaklaşır.
Kaldıraç neden bu kadar riskli?
Vadeli işlemde sözleşme değerinin tamamını değil bir kısmını teminat olarak yatırırsın. Teminat oranı %10 ise 10 kat kaldıraç kullanıyorsun demektir ve fiyatın %10 aleyhe hareketi teminatının tamamını siler. Üstelik bu seviyeye gelmeden teminat tamamlama çağrısı gelir; parayı tamamlamazsan pozisyon zorla kapatılır ve zarar kalıcı olur.